وجه تسمیه محلات سراب

در مصوبات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، که معادل هایی برای واژه های وارداتی که به علل مختلف از زبانهای  دیگر وارد زبان فارسی شده اند ساخته میشودگاه و بیگاه معادل هایی ناهماهنگ و غیر همگون از لحاظ فرهنگی یا از جهت هجایی(زیبایی شناسی تلفظش) درست میشود که اقبالی بین‌مردم پیدا نکرده و اندک اندک فراموش میشوند و زین میان نیز گاه‌موجبات طنز و تمسخر نیز قرار میگیرند!

خود عالمان فرهنگستان معترف هستند که عموم مردم بصورت طبیعی در طول زمان معادل هایی بسیار زیبا و همگون، چه از لحاظ معنا و ساختار و  چه زیباشناسی هجا و تلفظ و چه تطبیق تصویری لغت با واژه ابداعی و و…

پیدا کرده و درست میکنند که بصورت کاملا آزاد و اختیاری بین عموم مردم جریان یافته و متدوال میشود که نباید ( و نمیشود) آنها را تغییر داد!

معادلهایی چون سگدست(از لوازم جانبی خودرو) پیچ گوشتی و یخچال و انبر دست و دور برگردان و بسیاری دیگری چون اینها…ازین دست هستند!

این مقدمه را ازان لحاظ گفتم تا با تعمیم و قیاسی مستنبط ،به اصالت نامگذاری ها و وجوه تسمیه عموم‌مردم که بر محلات و مناطق مختلف شهرها و روستاها خود نهاده اند برسم!

که این نام‌گذاریها،انتخاب طبیعی دست نخورده و بکر منشعب از تاریخ منطبق بر مکاسب و شغل ها و خصوصیات و وجوه جغرافیایی ساختارهای تصویری مترسم بر لغات و قس علی هذا بوده است.

زین‌میان شهر ما سراب نیز دارای مناطق و محلات مختلف هست که خود مردم این‌منطقه بصورت طبیعی و بکر و با اوصافی که شمرده شد به این تسمیه های زیبا رسیده اند

نمونه هایی از این دست:

محله (منطقه ) قره داغ سراب،

منطقه قره داغ سراب از مناطق قدیمی شهر سراب هست که‌گویا(منشعب از روایات شفاهی که نیاز با تحقیق در صحت و سقمش هست) در زمانهای بسیار قدیم از قسمت های قره داغ اهر و ارسباران و این حوالی به این‌منطقه مهاجرت کرده و ساکن شده اند

محله (=منطقه) شورا خانه(شوراخانا)

این محله از مناطق بسیار قدیمی سراب هست که محل تجمع افراد متنفذ و صاحب‌نام سرابی به عنوان شورای شهر آن زمانها برای تصمیم گیری های احتمالی و رفع اختلافات و صلح و و و بوده است و وجه تسمیه اش از همین شورا بوده است یعنی محل و خانه شور و مشورت!

این‌منطقه مثلا محل سکونت طایفه ی بسیار بزرگ حاج میرزا هست که شامل چند خانواده مانند جعفری ها، شقاقی ها و جدایی ها و چندی دیگر …. هست و به نام این طایفه در همان محل، “کوچه و مسجدی” نیز وجود دارد!

محله بولبول آباد(بلبل آباد)

وجه تسمیه اش گویا بخاطر بافت درختان بسیار بلند و متراکم بید تبربزی و چند نوع درخت دیگر (سووید آغاجی) درین مناطق بوده است که به همین علت محل لانه گزینی و جفت یابی قناری ها و بلبل از تیره های مختلف (ساری کوینح/ساری بولبول/گوت آتان بولبول)بوده است که شکارچیان و زنده گیران این پرنده در مناطق خاصی  در آنجا رفت آمد داشته و تله میگذاشتند

و شاید هم عشاق قدیم  سراب به یاد معشوقشان به آنجا رفته همنوا با بلبلان عاشق نوای تصنیف (ماهنی)”ساری بولبول” را سر میدادند:

بهارین گولشن چاغیندا ن یاتیبسان ساری بولبول

اون بیرآی شیون ائدرسن بو بیر آئیی زاری بولبول…

اوخو منن دیله گلسین خوش نغمه سین ائله گلسین

یاریم‌گوله‌گوله گلسین‌من چالاندا سازی بولبول….

(نقل از حافظه/احتمال خبط و خطا)

محله قره کولوح

کول در زبان ترکی آذربایجانی به معنای خاکستر است

محله ی قره کولوک یا کولوح در اطراف مسجد جامع سراب بود و گویا در زمانهای بسیار دور که این مسجد آتشکده ی  زرتشت ها بوده است و بر روی آن ساخته شده است خاکستر این آتشکده و بافت پیرامونیش از جمله خانه هاو به آنجا انتقال داده میشده و در طول زمان تپیه و تل مانندی درست کرده بود که به “قره کولوح: معروف شده بود

سالاخانا(سلاخ خانه)

حال چه اصل  و وجه این کلمه از “سلاخ آمده باشد یا از فعل “سالاماخ” که در ترکی به معنای آویزان کردن(چون هنگام تکه کردن گوشت حیوان آن را از جایی آویزان کرده و اقدام به پوست کنی و تکه تکه کردن اجزایش می کنند) هست آمده باشد

این‌منطقه محل کشتارگاه شهر سراب بوده است و در مناطق انتهایی “شورا خانا” بوده است

گیرده چیمن

این‌منطقه طبق روایت قدیمیها منطقه ای باتلاق مانند بوده است که محل تجمع آب های فصلی بوده و در مناطقی از سال پر از غوغای پرندگان مهاجر میشده است وجود نیزارهای زیاد در اطراف و چمن زار های بسیار وسیع که به صورت قبه قبه مانند و متراکم روییده بودند وجه تسمیه این منطقه  رابصورت مآخوذ  طبیعی توسط مردم “گیرده چیمن” کرده بود.

شازدا کوچه سی

گویا این‌محله محل اسکان خانواده ی یکی از شاهزادگان قاجار بوده است و به همین نام‌نیز مسجدی به نام “شازدا مسجیدی” در آنجا قرار دارد به خانوادهای “بهمنی” در سراب قدیم “شازدا اووی” گفته میشد.

ادامه دارد…