شایعاتی که نباید باور کنیم

به گزارش صبح سراب به نقل از باشگاه خبرنگاران، در عصر حاضر پیشرفت چشمگیر فناوری‌های نوین ارتباطی همچون رایانه، اینترنت، تلفن همراه و از همه مهم‌تر شبکه‌های اجتماعی مجازی، جهان را به دهکده‌ای کوچک تبدیل کرده است که به راحتی می‌توان تمام رویدادها را با تمام دنیا به اشتراک گذاشت اما در این دنیای پیچیده گاهی اخباری عجیب منتشر می‌شود که بسیاری از اصول خبری را زیر سوال می‌برد؛ اخباری که ذهن مخاطب را درگیر تشویش کرده و در مواقعی این خبرها آنقدر با جذابیت عنوان می‌شود که افراد بدون هیچ جستجویی به این خبرها اعتماد می‌کنند.

خبر از عناصر مهم ارتباطات اجتماعی است اما اگر ارتباط اجتماعی که در فضاهای مجازی منتشر می‌شود به صورت اشتباه فراگیر شود، اثرات منفی و جدی بر نگرش کاربران خواهد گذاشت. یک کلاغ چهل کلاغ کردن اخبار در فضای مجازی توسط عده‌ای به آسانی شکل می‌گیرد اما در مواقعی تبعات آن به راحتی جبران پذیر نبوده و در مواقعی باعث بروز مشکلات جدی برای افراد می‌شود.

این پدیده در گذشته محدود به صحبت‌های روزانه افراد بود، اما امروز با گسترش فضای مجازی انتشار شایعات بیشتر از گذشته شده است؛ به گونه‌ای که در مدت زمان بسیار کوتاهی، خبر دروغ و شایعه به راحتی در صفحات وب و شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شود. سلطه‌طلبان افرادی هستند که برای دستیابی به اهداف خود از ابزارهای گوناگونی استفاده می‌کنند. یکی از کارآمدترین ابزارها برای تحقق نظم نوین جهانی منطبق بر خواست و اراده سلطه‌طلبان، فضای مجازی است.

سلطه‌طلبان می‌توانند از طریق فضای مجازی، محتوای موردنظر خود را به اقصی نقاط عالم برسانند و در مقابل مانع از گسترش محتوای حقیقت که مخالف نظرات آنان است بشوند اینجاست که نقش سواد رسانه‌ای مخاطبان بیش از پیش احساس خواهد شد؛

اهمیت سواد رسانه‌ای

امیر عبدالرضا سپنجی عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در گفتگو با خبرنگار باشگاه خبرنگاران جوان درباره انتشار خبر کذب گفت: نشر خبر کذب در تمام جهان وجود دارد و مردم تمام دنیا با آن دست و پنجه نرم می‌کنند.تنها راه نجات از شبکه اخبار کذب سواد رسانه‌ای است که بالطبع با گسترش آن نقل اخبار دروغین کمتر می‌شود.

سپنجی ادامه داد: در اوایل ورود پیام رسانان  موبایلی شایعات زیاد بود اما این روزها چندماه یکبار این اخبار کذب منتشر می‌شود و مردم با سواد رسانه‌ای که دارند حقیقت را تشخیص می‌دهند.

در دوره‌های اخیر کاربران با مراجعه به خبرگزاری‌های معتبر و رسمی خبرها را بررسی می‌کنند و به راحتی هر خبری از سوی کاربر پذیرفته نمی‌شود. اخبار کذب بیشتر متوجه کاربرانی می‌شود که از تکنولوژی و سواد فضای مجازی کمتری برخوردار هستند.

کارشناس ارتباطات درخصوص خبرهای انتشار یافته در خبرگزاری‌های رسمی اظهار کرد: خوشبختانه خبرگزاری‌ها پیشرفت خوبی داشتند و تا حدود زیادی از انتشار اخبار اشتباه جلوگیری می‌کنند و مردم آموخته‌اند که خبرگزاری‌های رسمی، اخبار را دقیق بررسی می‌کنند و با دیگر منابع مستقل، خبر را می‌سنجند.

کاهش آسیب پذیری از شبکه‌های مجازی

داود مهرابی عضو هیأت علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و ارتباطات،پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در رابطه با کاهش آسیب پذیری از سوی فضای مجازی گفت: با توجه به اجتناب ناپذیر بودن پذیرش فناوری‌های نوین که به طور تقریبی همه ابعاد زندگی فردی و اجتماعی ما را در برگرفته اند، در کنار تلاش برای افزایش سطح سواد رسانه ای عموم مردم ، پیشرفت در حوزه شناخت فضای مجازی و کاهش فاصله با صاحبان فناوری‌ها و خبرگزاری‌های نامعتبر می توان آسیب پذیری از ناحیه فضای مجازی را کاهش داد.

تقویت تفکر پرسشگر

باید دانست مهم‌ترین دارایی شبکه‌های اجتماعی توانایی آنها در دستکاری واقعیت است و چه بسیار مسائلی که توسط این شبکه‌های اجتماعی از حقایق تحریف شده و با مضمونی اشتباه برای ایجاد تشویش در بین کاربران نشر پیدا کرده است.

کاربران با سواد رسانه‌ای قادر به کشف پیام‌های پیچیده موجود در محتوای تلویزیون،رادیو، روزنامه‌ها و از همه مهم‌تر فضای مجازی خواهند شد. این اطلاعات رسانه‌ای به افراد جامعه کمک می‌کند چگونگی ایجاد پیام‌های رسانه‌ای را درک کنند و اطلاعات غلط و دروغ‌های رسانه‌ای را تشخیص دهند. کاربران بدون تقویت سواد شبکه‌های اجتماعی مجازی و تفکر انتقادی، توان تشخیص این موضوع را نخواهند داشت. این مسائل نیازمند تقویت تفکری پرسشگر و همچنین توانایی در مدیریت باورهایی است که توسط این شبکه‌ها مورد تهاجم قرار گرفته است.

گزارش از سارا کیا