نگاهی به پدیده تربیت سگ سرابی و ضرورت ساماندهی آن

تربیت، نگهداری و فروش سگ گله و نگهبان از دیرباز در عرف و سنت ساکنین شهرستان سراب جای داشته است. از این رو یکی از برترین نژادها در حوزه گله داری و نگهبانی(نژاد سرابی) به نام این شهرستان شهرت جهانی دارد.
فقه اسلامی، نگهداری، خرید و فروش  سگ گله، نگهبان و شکاری را مجاز دانسته که در آراء بسیاری از مراجع و فقهای شیعه مشهود است. از این رو تربیت و استفاده از سگ گله و نگهبان به عنوان یک سنت و عرف اجتماعی، از دیرباز یکی از ملزومات زیستی، خصوصا زیست روستایی و عشایری منطقه را تشکیل داده است بی آن که تعارضی با باورهای مذهبی اهالی منطقه داشته باشد. در اغلب روستاهای منطقه اگر پای صحبت اهالی بنشینید داستان‌ها و حوادثی از سگهای تربیت شده در دفاع از گله، نجات جان انسان‌ها و موارد خارق العاده متعدد می توانید بشنوید که حکایت از جایگاه این موجود در فولکلور و فرهنگ جامعه ما دارد.
متخصصین در ارزش گذاری سگ گله به سه معیار مبارزه گری، تیپ بدن(body condition score) و ضریب هوشی توجه ویژه می نمایند.
از سه مورد ذکر شده، در سال‌های گذشته آموزش مبارزه گری با حواشی متعددی روبرو بوده است.
مبارزه گری مهمترین آیتم ارزش گذاری سگ گله  است. به عبارتی سگی که توان مبارزه نداشته باشد قادر به دفع درندگان مهاجم به گله نخواهد بود و ارزشی برای گله دار نخواهد داشت. مبارزه گری و یادگیری فنون مبارزه در سگها نیز مانند انسانها امری اکتسابی و نیازمند تمرین و آموزش است.
از دیر باز آموزش مبارزه گری به صورت مستمر توسط گله داران و تربیت کنندگان سگ در شهرستان سراب متداول بوده و برگزاری میادین مبارزه جهت تعیین سگهای قهرمان جهت ارزش‌گذاری و نسل گیری از بهترین سگهای منطقه مرسوم بوده است.
بر خلاف تبلیغات سوء صورت گرفته در رسانه های مجازی و حمل موضوع بر آزار حیوانات، میدان سنتی مبارزه سگها در سراب دارای قواعدی است که به باور متخصصین امر فاقد جنبه های حیوان آزاری است. به عبارتی دیگر مبارزه سگها، همانند مبارزات رزمی دارای قواعد داوری است و داور میدان در صورت وارد شدن صدمات حیاتی و تخلف از قواعد، توقف مبارزه را اعلام می کند.
در بعد جهانی نیز مبارزه سگها و برگزاری میادین مبارزه در کشورهای مختلف از جمله روسیه، ترکیه، عراق، کشورهای آسیای میانه امر متداولی است.
به عقیده بسیاری از مرتبطین با این صنف بر خلاف تبلیغات صورت گرفته می توان گفت: بالای نود درصد صاحبان سگ در سراب بر خلاف ظاهرشان (اِشمه بوغ ،شش جیبی شلوار) دارای روحیات حیوان دوستانه هستند، بی شک اگر چنین نبودند هزینه سنگین نگهداری و سلامت سگهایشان را پرداخت نمی کردند. از سوی دیگر سگهایی که به میدان فرستاده می شوند دارای ارزش‌های مالی گاه چند صد میلیونی هستند و با هیچ معیاری اتلاف آنها از سوی صاحبانشان منطقی به نظر نمی رسد. هر چند ممکن است همانند سایر صنوف و طبقات اجتماعی تعداد اندکی نیز دارای اختلالات روانی باشند که تعمیم آنها به کل صنف تربیت کنندگان سگ، غیر منطقی و دور از انصاف است.
همانطور که گفته شد تربیت سگ نژاد سرابی برای گله داری و نگهبانی بخشی از اقتصاد سنتی شهرستان است. و در سال‌های اخیر با رونق خوبی روبرو بوده است. براساس مشاهدات میدانی تراکنش سالانه فروش سگ نژاد سراب در شهرستان حدود ۵ هزار میلیارد ریال برآورد می شود.
به نظر می رسد با توجه به پتانسیل اقتصادی موضوع، آنچه ضرورت دارد ساماندهی این صنف به عنوان یکی از اصناف دامداری است. با ساماندهی صنف تربیت کنندگان سگ گله و نگهبان، می توان اقدامات تخصصی را دراین حوزه ترویج کرد، خالص سازی و اصلاح نژادی را انجام داد، برند سازی سگ سرابی را صورت داد، قواعد و قوانین ارزش گذاری و همچنین مدیریت میادین را ضابطه مند کرد و سگهای تربیت شده سرابی را در سطح ملی و فراملی عرضه کرد. تخصصی شدن این صنف می تواند پرورش سگهای پلیس و امدادگر را که دارای ارزش اقتصادی بالاتری هستند نیز در منطقه میسر سازد
به تدریج با این اقدامات بُعد اقتصادی موضوع پر رنگ تر خواهد شد، سلامت و خدمات پزشکی سگهای منطقه توسط صاحبانشان تامین  و معضل سگهای ولگرد که یکی از مسائل بغرنج شهرستان است در مرحله اول با مدیریت صنفی و در مراحل بعدی با اصلاح نژاد و ارزشمندی همه توله های تولیدی مرتفع خواهدشد. و دیگر شهرداری و انجمن های حمایت از حیوانات هم مجبور نخواهد بود هزینه های هنگفتی را صرف پناهگاه سگهای ولگرد کنند.
لازم به ذکر است نژاد ژرمن شفرد در صد، صدو پنجاه سال اخیر خالص سازی شد و هم اکنون به عنوان یکی از کاربردی ترین، اقتصادی ترین و ارزشمندترین نژادها در جهان شناخته می شود. توجه تخصصی و سازماندهی سگ سرابی ،این ثروت سنتی، شهرستان می تواند این نژاد بومی را نیز جهانی کند.